پولیپ رحم چیست؟

پولیپ رحم که به آن پولیپ آندومتر هم گفته می شود توده های غیرطبیعی هستند که در لایه داخلی رحم رشد می کنند.

در اکثر مواقع پولیپ های رحمی غیر سرطانی هستند و توده های خوش خیم شناخته می شوند.

در موارد نادر ممکن است این سلول ها به سلول های سرطانی تبدیل شده و به شکلی پایدار در بدن حضور پیدا کنند.

رشد این سلول ها در صورت بدخیم بودن شرایط و سلامت بدن را به طور کلی مختل می کنند.

پولیپ رحمی می تواند به دیواره داخلی رحم متصل شود.

گاهی اندازه آنها به کوچکی یک کنجد است و گاهی به بزرگ توپ گلف می شود.

پولیپ رحم به دو دسته تقسیم می شود، پولیپ اندومتر و پولیپ دهانه رحم.

به پولیپ رحم، پولیپ آندومتر نیز گفته می شود، بخش داخلی رحم را آندومتر می گویند که هر ماه پوشش داخلی آن در طول قاعدگی ریزش پیدا می کند.

پولیپ آندومتر ممکن است بدون علامت باشد یا علائمی مثل پریود سنگین یا خونریزی بین دوره ای را ایجاد می کند.

هر چقدر که پولیپ های آندومتر بزرگ تر باشند باعث ایجاد گرفتگی های شدید در قاعدگی می شود.

پولیپ دهانه رحم در پوشش داخلی دهانه رحم و در بالای واژن قرار می گیرد.

این عارضه ممکن است علامتی نداشته باشد یا اینکه باعث شود در دوره های بین قاعدگی و به خصوص هنگام رابطه جنسی فرد دچار لکه بینی شود.

انواع پولیپ رحم

پولیپ‌های رحم به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند:

پولیپ‌ آندومتر

پولیپ‌های رحم که به آنها پولیپ‌های آندومتر نیز گفته می‌شود، از آندومتر، لایه داخلی رحم که هر ماه در طول قاعدگی ریزش می‌کند، ناشی می‌شوند.

پولیپ‌های آندومتر ممکن است کاملاً بدون علامت باشند یا علائمی مانند قاعدگی‌های شدید یا خونریزی بین دوره‌ها ایجاد کنند.

گاهی اوقات، پولیپ‌های بزرگ آندومتر می‌توانند باعث گرفتگی عضلات قاعدگی شوند.

پولیپ‌ دهانه رحم

پولیپ‌های دهانه رحم در لایه داخلی دهانه رحم که در بالای واژن قرار دارد، ایجاد می‌شوند.

آنها ممکن است بدون علامت باشند یا باعث لکه‌بینی بین دوره‌ها، به خصوص در هنگام رابطه جنسی، شوند.

علت ایجاد پولیپ رحم چیست؟

تقریبا همه کسانی که مبتلا به پولیپ رحم هستند نمی دانند که علت اصلی آن چیست.

در حال حاضر تحقیقاتی که در این مورد انجام شد باز هم به نتایج مشخصی نرسیده و علت اصلی بروز این مشکل مشخص نشده است.

نظر متخصصان و دکتر فاطمه نادری پور بر این است که عواملی می تواند باعث بروز یا تشدید پولیپ های رحمی در بانوان مجرد و زنان متاهل شود.

یکی از مهمترین و موثرترین دلایل ایجاد پولیپ رحم عدم تعادل هورمونی است.

افزایش سطح هورمون استروژن باعث ضخیم شدن دیواره رحم می شود و ریسک ایجاد و رشد پولیپ های رحمی را افزایش می دهد.

افرادی که به سندروم تخمدان پلی کیستیک مبتلا هستند تعادل هورمونی صحیحی در استروژن و تستوسترون ندارند و این اختلال باعث افزایش میزان هورمون های داخلی و نهایتاً پولیپ رحم می شود.

اختلال در سیستم درون ریز به معنی عدم کارکرد صحیح غده های هورمونی است.

اگر تخمدان ها، غده های هیپوفیز و غده های تیروئیدی نتوانند سطح هورمون های استروژن و تستوسترون را به درستی تغییر دهند ریسک ابتلا به پولیپ رحم در بانوان به ویژه دختران مجرد افزایش پیدا می کند.

التهاب مزمن و التهابی که در پوشش داخلی رحم اتفاق می افتد را با نام آندومتریوز می‌ شناسند و زمینه را برای ایجاد پولیپ رحمی فراهم می کند.

عوامل دیگری مثل سن بانوان در ایجاد پولیپ رحم نقش دارد.

به عنوان مثال در موارد نادر دیده می شود که بانوان زیر ۲۰ سال درگیر پولیپ آندومتر شوند.

احتمال اینکه این بیماری با افزایش سن اتفاق بیفتد نیز بیشتر است و در دهه پنجم زندگی به اوج خود می رسد.

گاهی اوقات مصرف داروهای هورمونی خطر ایجاد پولیپ رحم را افزایش می دهد البته در این مورد سابقه خانوادگی نیز نقش مهمی دارد.

علائم پولیپ رحم

به طور معمول علائم پولیپ رحم برای همه افراد اتفاق می افتد، درصد کمی از بانوان هستند که در ابتدای بیماری علائم خاص تجربه نمی کنند.

این افراد به مرور زمان متوجه می شوند که مشکلاتی مثل خونریزی بعد از رابطه جنسی برای آنها رخ می دهد.

مهمترین و شایع ترین علامت پولیپ، پریودهای نامنظم است و حتی ممکن است خونریزی های غیر عادی بین دو قاعدگی اتفاق بیفتد.

این افراد معمولاً هنگام قاعدگی خونریزی شدید و درد شدیدی را تجربه می کنند و ممکن است به مرور زمان متوجه شوند که علائم دیگری مثل افتادگی رحم یا ناباروری برای آنها اتفاق افتاده است.

از مهمترین علائم پولیپ رحم در دختران مجرد و بانوان جوان می توان به ترشحات غیر طبیعی واژن هم اشاره کرد.

این افراد معمولاً از درد و ناراحتی و گرفتگی های لگن شکایت می کنند و معتقدند که دچار کم خونی و پریودهای نامنظم شده اند بدون اینکه علت یا شرایط خاصی را تجربه کنند.

توجه داشته باشید که علائم پولیپ هر چقدر که وسیع تر و شدیدتر باشد نشان می دهد که این توده ها در حال رشد هستند و وسعت بیشتری پیدا کرده است.

از آنجایی که این توده ها اغلب خوش خیم و غیر سرطانی هستند ممکن است نگرانی بابت این بیماری چندان زیاد نباشد.

باید داشته باشید که اگر پولیپ ها سرطانی یا مشکوک به سرطان باشند علائم خاصی از خود نشان می دهند که ممکن است شباهت زیادی به پولیپ های خوش خیم داشته باشد.

کسانی که درگیر پولیپ های سرطانی هستند خونریزی های غیرطبیعی و طولانی را حتی بعد از یائسگی تجربه می کنند.

این افراد دچار ترشحات واژینال با بو و رنگ غیر طبیعی می شوند و ممکن است سرعت رشد پولیپ های اولیه بیش از اندازه باشد.

این افراد بی دلیل احساس فشار غیر طبیعی در ناحیه رحم و لگن خواهند داشت که نیاز است هر چه سریع تر برای بررسی و تشخیص آن اقدام شود.

چگونه پولیپ رحم را تشخیص دهیم؟

تشخیص بیماری هایی مثل پولیپ رحم بر عهده متخصصان است که می توانند از سایر روش های تشخیصی استفاده کنند.

در حقیقت با طب سنتی یا معاینات ساده و یا تکیه بر شواهد و علائم بیماری نمی توان چنین آسیبی را به طور دقیق تشخیص داد.

معاینه فیزیکی

یکی از راهکارهای موثر و کاربردی برای تشخیص پولیپ رحم معاینه فیزیکی توسط پزشک است.

متخصصان با اطلاعات دقیقی که از سیکل ماهانه مدت زمان و شدت خونریزی افراد دریافت می کنند متوجه می شوند که آیا این بیماری در بدن اتفاق افتاده است یا خیر.

سونوگرافی شکمی

روش های دیگر و دقیق تر مثل تصویربرداری و انجام تست های مشابه شرایط را برای تشخیص این بیماری فراهم می کند.

در بین انواع آزمایش های تصویربرداری، سونوگرافی شکمی رایج ترین و بهترین تکنیک برای تشخیص پولیپ رحم است.

سونوگرافی ترانس واژینال

سونوگرافی ترانس واژینال با توجه به تصاویر دقیقی که از رحم بر در اختیار پزشک قرار می دهد.

باعث می شود شناسایی پولیپ ها را آسان تر شود و در این فرایند از امواج صوتی با فرکانس بالا استفاده می شود و می توان تصاویری از دهانه رحم و فضای داخلی آن دریافت نمود.

متخصص یک دستگاه نازک و دستی به نام مبدل سونوگرافی را وارد واژن شما می‌کند.

این دستگاه امواج صوتی ساطع می‌کند که تصویری از داخل رحم شما ارائه می‌دهد. این تصویربرداری می‌تواند به تشخیص هرگونه بی‌نظمی در بدن شما کمک کند.

این دستگاه نازک و عصا مانند وارد واژن شما می‌شود و امواج صوتی ساطع می‌کند و به متخصص اجازه می‌دهد تصویری از رحم و فضای داخلی آن را ببیند.

هیستروسکوپی

البته در موارد خاص پزشک انجام هیستروسکوپی را ضروری دانسته تا بتوانند از طریق واژن بخش های داخلی رحم را با جزئیات بیشتر ارزیابی کنند.

پزشک یک لوله بلند و نازک با یک تلسکوپ روشن را از طریق واژن و دهانه رحم شما وارد رحم می‌کند.

هیستروسکوپ به متخصص اجازه می‌دهد تا داخل رحم شما را معاینه کند. هیستروسکوپی گاهی اوقات همراه با جراحی برای برداشتن پولیپ‌های آندومتر استفاده می‌شود.

بیوپسی آندومتر

متخصص از یک ابزار پلاستیکی نرم برای جمع‌آوری بافت از دیواره‌های داخلی رحم شما استفاده می‌کند. سپس نمونه در آزمایشگاه برای وجود سلول‌های غیرطبیعی آزمایش می‌شود.

کورتاژ

در روش کورتاژ، متخصص از یک ابزار فلزی بلند به نام کورت برای جمع‌آوری بافت از دیواره‌های داخلی رحم شما استفاده می‌کند.

در انتهای کورت یک حلقه کوچک وجود دارد که برای تراشیدن بافت یا پولیپ استفاده می‌شود.

بافت یا پولیپ‌هایی که برداشته می‌شوند ممکن است برای بررسی سلول‌های سرطانی به آزمایشگاه ارسال شوند.

پیشگیری از پولیپ رحم

در بیشتر موارد، پیشگیری از بروز این بیماری در بدن امکان‌پذیر نیست زیرا علت قطعی و مشخصی ندارد، اما زنان می‌توانند با کمک برخی اقدامات تخصصی و مهم، مانند استفاده از روش‌های تشخیصی و ارزیابی منظم سلامت رحم توسط پزشکان متخصص، از شدت این بیماری و علائم آن در بدن جلوگیری کنند.

اگر پولیپ رحم در مرحله پیشرفته باشد، درمان آن ممکن است با مشکلات مختلفی روبرو شود.

توصیه می‌کنیم افراد تحت معاینات فیزیکی توسط متخصص زنان قرار گیرند که به کنترل بروز هرگونه علائم مرتبط با بیماری در بدن کمک می‌کند.

درمان پولیپ رحم

درمان پولیپ رحم به معنی برداشتن همه پولیپ ها در تمام شرایط نیست.

انتخاب روش مناسب به اندازه و تعداد پولیپ، محل قرارگیری آن در رحم، شدت علائم، سن، وضعیت یائسگی و شرایط باروری فرد بستگی دارد.

بعضی پولیپ های کوچک و بدون علامت ممکن است تنها به پیگیری نیاز داشته باشند، اما در صورت خونریزی غیر طبیعی، ناباروری یا وجود عوامل خطر، بررسی و درمان دقیق تری انجام می شود.

هدف از درمان، کنترل علائم، برداشتن بافت غیر طبیعی و در صورت نیاز بررسی آن از نظر تغییرات سلولی است.

پیگیری و درمان محافظه کارانه پولیپ رحم

در برخی افراد، به ویژه زمانی که پولیپ کوچک باشد و علامتی ایجاد نکند، پزشک ممکن است به جای مداخله فوری، پیگیری دوره ای را پیشنهاد کند.

برخی پولیپ های کوچک ممکن است بدون اقدام خاصی از بین بروند، اما این تصمیم باید بر اساس شرایط فرد و یافته های تصویربرداری گرفته شود.

داروهای هورمونی نیز ممکن است برای کنترل خونریزی غیر طبیعی مورد استفاده قرار گیرند، اما معمولا درمان قطعی برای خود پولیپ محسوب نمی شوند.

بنابراین مصرف دارو بدون مشخص شدن علت خونریزی نمی تواند جایگزین ارزیابی تخصصی باشد.

درمان جراحی پولیپ رحم

وقتی پولیپ باعث خونریزی قابل توجه یا مکرر شود، در بررسی های انجام شده باقی بماند یا بر اساس شرایط فرد نیاز به برداشتن داشته باشد، درمان مداخله ای مطرح می شود.

روش انتخابی به محل و ویژگی های پولیپ بستگی دارد و هدف آن خارج کردن بافت غیر طبیعی با کمترین آسیب به بافت سالم رحم است.

هیستروسکوپی؛ روش رایج برداشتن پولیپ رحم

هیستروسکوپی یکی از روش های اصلی برای برداشتن پولیپ هایی است که داخل حفره رحم قرار دارند.

در این روش، یک ابزار باریک مجهز به دوربین از مسیر واژن و دهانه رحم وارد رحم می شود و پزشک می تواند حفره رحم را به صورت مستقیم مشاهده کند. سپس پولیپ با ابزار مخصوص خارج می شود.

یکی از مزایای هیستروسکوپی این است که محل پولیپ به صورت مستقیم دیده می شود و امکان برداشتن هدفمند آن وجود دارد.

با توجه به شرایط بیمار و نوع اقدام، هیستروسکوپی ممکن است با بی حسی یا بیهوشی انجام شود و مدت بهبودی آن معمولا نسبت به جراحی های باز کوتاه تر است.

درمان خانگی پولیپ رحم

روش های خانگی، رژیم غذایی یا داروهای گیاهی نمی توانند جایگزین درمان پزشکی پولیپ رحم شوند و شواهد قابل اتکایی برای از بین بردن پولیپ با این روش ها وجود ندارد.

تغذیه متعادل و حفظ وزن مناسب می تواند بخشی از مراقبت عمومی از سلامت زنان باشد، اما نباید از آن به عنوان درمان مستقیم پولیپ استفاده کرد.

درمان دارویی پولیپ رحم

داروهای هورمونی مثل قرص های ضد بارداری رایج ترین روش درمان پولیپ رحم در سیرجان هستند به ویژه برای دختران مجرد که شرایط انجام جراحی را ندارند.

درمان دارویی بیشتر با هدف کنترل علائم و خونریزی غیر طبیعی انجام می شود و معمولا نمی تواند خود پولیپ را به طور قطعی از بین ببرد.

بسته به شرایط فرد، پزشک ممکن است از داروهای هورمونی برای تنظیم خونریزی یا کاهش علائم مرتبط با تغییرات آندومتر استفاده کند.

انتخاب دارو به عواملی مانند شدت خونریزی، سن، وضعیت هورمونی و احتمال بارداری بستگی دارد.

اگر پولیپ باقی بماند، بزرگ باشد یا علائم ادامه پیدا کند، ممکن است برداشتن آن با روش هایی مانند هیستروسکوپی مطرح شود. بنابراین مصرف خودسرانه دارو، به ویژه در صورت خونریزی غیر طبیعی، توصیه نمی شود.

درمان پولیپ رحم در دوران یائسگی

پولیپ رحم در دوران یائسگی، به ویژه زمانی که با خونریزی همراه باشد، نیازمند توجه بیشتری است.

در این شرایط ممکن است پزشک برداشتن پولیپ و بررسی بافت آن را توصیه کند تا علت خونریزی و ماهیت سلولی توده با دقت بیشتری مشخص شود.

بیشتر پولیپ های رحم خوش خیم هستند، اما ارزیابی بافت در موارد لازم می تواند تغییرات غیر طبیعی را مشخص کند.

در نهایت، انتخاب روش درمان باید بر اساس شرایط هر فرد انجام شود.

اندازه و محل پولیپ، علائم، وضعیت هورمونی، سن و برنامه بارداری از مهم ترین عواملی هستند که در تصمیم گیری برای پیگیری، درمان دارویی یا برداشتن پولیپ مورد توجه قرار می گیرند.

سوالات متداول

آیا برداشتن پولیپ رحم دردناک است؟

پزشک شما احتمالاً برای کمک به جلوگیری از درد در حین برداشتن پولیپ، دارو تجویز می‌کند. ممکن است هنوز در حین برداشتن پولیپ رحم، کمی کشش یا فشار احساس کنید.

آیا پولیپ رحم می‌تواند باعث ناباروری شود؟

اکثر پولیپ‌های رحم بسیار کوچک هستند و بر باروری تأثیری ندارند. با این حال، پولیپ‌های بزرگ و متعدد می‌توانند بر سیستم تولید مثل زنان تأثیر بگذارند و باعث ناباروری و افزایش خطر سقط جنین شوند.

آیا می‌توان از ایجاد پولیپ رحم جلوگیری کنید؟

متأسفانه، نمی‌توانید از پولیپ آندومتر جلوگیری کنید. می‌توانید برای تشخیص زودهنگام آنها اقداماتی انجام دهید. با تشخیص زودهنگام پولیپ‌ها، می‌توانید از علائم ناخوشایند و عوارض بیماری جلوگیری کنید.

معاینات منظم زنان می‌تواند به پزشک شما در تشخیص زودهنگام پولیپ‌ کمک کند.

چند درصد از پولیپ‌های رحم سرطانی هستند؟

فقط حدود 5 درصد از پولیپ‌های رحم سرطانی هستند. اگر یائسه هستید و خونریزی غیرطبیعی دارید، خطر ابتلا به پولیپ در شما زیاد است.

در برخی موارد، یک پولیپ خوش‌خیم آنقدر شبیه سرطان رحم یا پیش‌سرطان است که متخصص می‌تواند از بیوپسی بافت برای تشخیص بیماری استفاده کند.