فیبروم رحم چیست؟

فیبروم رحم یا لیومیوم، یکی از شایع ترین توده های خوش خیم رحم است که بیشتر در سال های باروری دیده می شود.

این توده از بافت عضلانی رحم شکل می گیرد و در بسیاری از زنان هیچ علامتی ایجاد نمی کند، اما بسته به اندازه و محل قرارگیری آن ممکن است باعث خونریزی شدید یا طولانی قاعدگی، درد و احساس فشار در لگن، تکرر ادرار، یبوست یا حتی مشکلات باروری شود.

تشخیص فیبروم رحم معمولا با معاینه و سونوگرافی آغاز می شود و در شرایطی که به بررسی دقیق تر نیاز باشد، پزشک ممکن است MRI یا روش هایی مانند هیستروسکوپی را توصیه کند.

آزمایش خون به تنهایی نمی تواند وجود فیبروم را مشخص کند، اما در صورت خونریزی شدید می تواند برای بررسی کم خونی کاربرد داشته باشد.

وجود فیبروم لزوما به معنی نیاز به درمان نیست. اگر توده کوچک باشد و علائمی ایجاد نکند، ممکن است تنها پیگیری دوره ای کافی باشد.

در موارد علامت دار، انتخاب روش درمان به عواملی مانند اندازه و محل فیبروم، شدت علائم، سن و تمایل به بارداری در آینده بستگی دارد و می تواند شامل دارو، روش های مداخله ای یا جراحی باشد.

خونریزی بسیار شدید، درد مداوم یا ناگهانی و ایجاد علائم جدید، به ویژه مشاهده رشد توده پس از یائسگی، نیازمند بررسی تخصصی است.

البته رشد سریع فیبروم به تنهایی به معنی سرطانی بودن آن نیست و باید در کنار سایر یافته های پزشکی ارزیابی شود.

علائم فیبروم رحم

فیبروم های رحمی مانند هر بیماری دیگری علائم خاص خود را دارند.

به طور معمول میزان هورمون های استروژن و پروژسترون تاثیر مستقیمی بر فیبروم ها داشته و باعث کاهش یا افزایش علائم ناشی از آن می شود.

مهم است بدانید که فیبروم ها بعد از یائسگی ایجاد نمیشوند و در موارد نادر اگر این توده ها در رحم شکل بگیرند بسیار کوچک و ناچیز هستند و اغلب علائم خاصی ندارند.

معمولاً فیبروم ها در سنین باروری شکل می گیرند، این تومورها غیر سرطانی هستند و علائم آنها بستگی به محل و اندازه تومور دارد.

به طور کلی علائم فیبرم شامل درد لگن یا درد کمر است، ممکن است این بانوان قاعدگی دردناکی داشته باشند و احساس درد زیر شکم با آنها همراه است.

از علائم مهم فیبروم رحم می توان به تککرر ادرار و یبوست اشاره کرد، این افراد هنگام رابطه جنسی درد زیادی را تجربه کرده و اغلب دچار پریودهای طولانی مدت هستند.

علائم دیگر فیبروم رحم شامل تورم شکم و مشکلات باروری است.

این علائم با توجه به وضعیت توده ها و فیبروم های رحمی برای افراد متغیر است.

در حالت طبیعی بانوان یک یا چند مورد از این علائم را تجربه می کنند.

بهتر است در مورد علائم ترکیدن فیبروم نیز اطلاعاتی داشته باشید، اگر فیبروم ها به موقع درمان نشوند ممکن است فرد درگیر ترکیدن فیبروم های رحمی شود.

چنین آسیبی زمانی اتفاق می افتد که جریان خون کافی به توده های غیر سرطانی نرسد و باعث مرگ سلولی میشود.

ترکیدن فیبروم رحم با علائمی مثل دردهای شدید و ناگهانی در لگن همراه است.

این افراد درگیر تب خفیف، خونریزی شدید یا گرفتگی عضلات رحم میشوند، همچنین تکرر ادرار و گاها احساس پری در شکم برای فرد رخ می دهد.

به محض مشاهده این علائم باید سریعاً به پزشک متخصص زنان همچون دکتر فاطمه نادری پور مراجعه کرد و بررسی های دقیق بر این زمینه انجام پذیرد.

علائم ترکیدن فیبروم رحم

فیبروم رحم زمانی پاره می‌شود که این توده‌های غیرسرطانی جریان خون کافی دریافت نکنند و باعث مرگ سلولی شوند.

در چنین شرایطی، فرد علائمی مانند درد ناگهانی و شدید در لگن، گرفتگی رحم، تب خفیف، خونریزی شدید، تکرر ادرار و احساس پری در شکم را تجربه می‌کند.

اگر هر یک از این علائم را تجربه کردید، فوراً به متخصص زنان مراجعه کنید.

مهمترین علل ایجاد فیبروم رحم چیست؟

سال های زیادی است که محققان در مورد علت شکل گرفتن توده‌های غیر سرطانی مانند فیبروم در رحم مطالعات و آزمایشات مختلفی را انجام می دهند.

در حال حاضر علت اینکه فیبروم رحم چگونه در این عضو مهم شکل می گیرد مشخص نشده است.

متخصصان بر این باورند که عواملی مثل ژنتیک در تشکیل فیبروم های رحمی نقش دارد درصد قابل توجهی از بیماری های داخلی بر اثر برهم خوردن توازن هورمون ها اتفاق می افتد.

در بدن زنان عدم تعادل هورمون استروژن شرایط را برای تشکیل فیبروم های رحمی فراهم می سازد. در پی آن می توان به کاهش یا کمبود هورمون پروژسترون نیز اشاره کرد.

کسانی که دچار اضافه وزن بالا هستند و از رژیم غذایی ناسالم استفاده می کنند ممکن است خیلی زود درگیر فیبروم رحم شوند.

عدم مصرف میوه و سبزیجات شانس ابتلا به فیبروم رحم را افزایش می دهد.

متخصصان بر این باورند که وجود هر نوع التهاب در رحم حتی اگر بر اثر سایر بیماری ها باشد احتمال ایجاد فیبروم رحم را افزایش می دهد.

ممکن است بر اثر تجربه سقط جنین در زنان احتمال ایجاد پولیپ رحم در آینده افزایش پیدا کند.

استرس باعث میشود تا میزان قند بیشتری در بدن تولید شود، انسولین را افزایش می دهد و در نتیجه شرایط برای رشد فیبروم فراهم خواهد شد.

یکی از نکات مهمی که در مورد رشد فیبروم های رحمی کمتر به آن توجه میشود تاثیر تغذیه افراد بر شکل گیری این تومورها خواهد بود.

تغذیه و رژیم غذایی نامناسب و استفاده از مواد خوراکی التهاب آور احتمالاً باعث رشد فیبروم در رحم میشود.

مصرف زیاد الکل، خوردن بیش از حد گوشت، غذاهای شیرین و کربوهیدرات تصفیه شده مانند برنج، ماکارونی، آرد سفید، نوشابه و انواع کیک شیرینی، چیپس و دونات باعث ایجاد فیبروم رحم خواهد شد.

گوشت های فرآوری شده مانند سوسیس و کالباس خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می دهند.

دلیل ایجاد فیبروم رحمی در دختران مجرد چیست؟

دلیل ایجاد فیبروم رحمی در دختران مجرد هنوز به خوبی مشخص نیست. با این حال، اعتقاد بر این است که علل ژنتیکی و نوسانات هورمون‌های زنانه استروژن و پروژسترون تخمدان‌ها در طول چرخه قاعدگی از مهمترین علل تشکیل و رشد فیبروم رحمی در دختران مجرد است.

یکی از عوارض فیبروم رحمی در دختران مجرد، احتمال ناباروری آنها در آینده است.

البته این مورد را می‌توان با درمان فیبروم برطرف کرد؛ به طوری که تنها حدود 10 درصد از دختران پس از ازدواج به دلیل میوم رحمی نابارور می‌شوند.

در نظر داشته باشید که رشد فیبروم در لایه آندومتر، یعنی داخلی‌ترین لایه رحم، در دختران باعث اختلال در عملکرد آندومتر و ناباروری آنها خواهد شد.

انواع فیبروم رحم چیست؟

فیبروم رحم یا میوم بر اساس محل رشد و ارتباط آن با دیواره و حفره رحم به چند گروه اصلی تقسیم می شود.

محل قرارگیری فیبروم فقط یک اصطلاح برای دسته بندی نیست، بلکه می تواند روی نوع علائم، شدت خونریزی، احتمال ایجاد فشار روی اندام های مجاور و در برخی موارد باروری تاثیر بگذارد.

به همین دلیل، هنگام بررسی فیبروم رحم، پزشک علاوه بر تعداد و اندازه توده، محل دقیق آن را نیز در نظر می گیرد.

فیبروم داخل دیواره ای یا اینترامورال

فیبروم اینترامورال در ضخامت لایه عضلانی رحم، یعنی میومتر، رشد می کند و یکی از شایع ترین انواع فیبروم رحمی است.

این توده ممکن است کوچک باشد و هیچ علامتی ایجاد نکند، اما با افزایش اندازه می تواند شکل طبیعی رحم را تغییر دهد.

در این شرایط، خونریزی شدید یا طولانی قاعدگی، درد و احساس فشار در لگن از علائم احتمالی هستند.

تاثیر فیبروم اینترامورال بر باروری به اندازه و محل دقیق آن بستگی دارد و وجود این نوع فیبروم به تنهایی به معنای ناباروری نیست.

فیبروم ساب سروزال

فیبروم ساب سروزال از بخش خارجی دیواره رحم به سمت سطح بیرونی و فضای لگن رشد می کند.

این نوع فیبروم معمولا مستقیما وارد حفره داخلی رحم نمی شود و در بسیاری از موارد علامت مشخصی ندارد.

با این حال، اگر توده بزرگ شود، ممکن است به اندام های اطراف مانند مثانه یا روده فشار وارد کند و باعث تکرر ادرار، احساس سنگینی و فشار در لگن یا یبوست شود.

برخلاف فیبروم زیرمخاطی، ساب سروزال معمولا ارتباط کمتری با خونریزی شدید قاعدگی دارد.

فیبروم زیرمخاطی

فیبروم زیرمخاطی در نزدیکی پوشش داخلی رحم ایجاد می شود و ممکن است به سمت حفره رحم برجسته شود.

به دلیل همین موقعیت، حتی یک فیبروم نسبتا کوچک نیز می تواند علائم قابل توجهی ایجاد کند. خونریزی شدید یا طولانی قاعدگی و خونریزی بین دوره ها از مشکلات احتمالی هستند.

این نوع فیبروم در برخی افراد می تواند با اختلال در باروری یا مشکلات مربوط به بارداری نیز ارتباط داشته باشد، به ویژه زمانی که شکل حفره رحم را تغییر دهد.

فیبروم ساقه دار

فیبروم ساقه دار به وسیله یک پایه یا ساقه باریک به رحم متصل است.

این نوع فیبروم از نظر محل می تواند ساب سروزال یا زیرمخاطی باشد، بنابراین «ساقه دار» بیشتر نحوه اتصال توده را توصیف می کند تا یک محل مستقل برای رشد آن. علائم به اندازه و محل فیبروم بستگی دارند.

در موارد نادر، چرخش ساقه می تواند خون رسانی توده را مختل کند و باعث درد شدید و ناگهانی شود که نیاز به ارزیابی فوری دارد.

فیبروم دهانه رحم

فیبروم دهانه رحم یا سرویکال در ناحیه گردن رحم ایجاد می شود و نسبت به فیبروم های بدنه رحم شیوع کمتری دارد.

برخی از این توده ها بدون علامت هستند، اما در صورت بزرگ شدن ممکن است باعث درد یا فشار لگنی، خونریزی غیر طبیعی یا درد هنگام رابطه جنسی شوند.

قرارگیری فیبروم در این ناحیه ممکن است باعث فشار روی مثانه و ایجاد تکرر ادرار نیز شود.

تشخیص دقیق محل توده برای انتخاب روش درمان اهمیت دارد، زیرا ساختار های اطراف دهانه رحم باید در برنامه ریزی درمان مورد توجه قرار گیرند.

در مجموع، هیچ نوع فیبرومی صرفا بر اساس نام آن نیازمند درمان نیست.

تصمیم گیری درباره پیگیری یا درمان به مجموعه ای از عوامل مانند اندازه و تعداد توده ها، محل قرارگیری، علائم، سن و شرایط باروری فرد بستگی دارد.

تصویربرداری، به ویژه سونوگرافی و در برخی موارد MRI، به پزشک کمک می کند موقعیت و ویژگی های فیبروم را دقیق تر ارزیابی کند.

چه کسانی در معرض خطر ابتلا به فیبروم هستند؟

عوامل خطر متعددی وجود دارد که می‌تواند بر احتمال ابتلا به فیبروم رحم تأثیر بگذارد.

همه بانوان در سنین باروری به فیبرم رحم می توانند مبتلا شوند اما زنان سیاه‌پوست بیشتر از دیگر بانوان در معرض ابتلا به فیبروم می باشند.

علاوه بر این، زنان سیاه‌پوست معمولاً در سنین پایین‌تری به فیبروم رحم مبتلا می‌شوند و فیبروم‌های آنها معمولاً بیشتر، بزرگتر و شدیدتر هستند. سایر عوامل عبارتند از:

• اضافه وزن یا چاقی
• باردار نشدن (افرادی که فرزندان بیشتری دارند، کمتر احتمال ابتلا به فیبروم رحم دارند)
• شروع زودهنگام قاعدگی (منارک زودهنگام)
• یائسگی دیرهنگام
• سابقه خانوادگی
• کمبود ویتامین D
• مصرف زیاد گوشت قرمز
• مصرف کم سبزیجات سبز، میوه‌ها و لبنیات
• مصرف الکل و آبجو
• نژاد

چه زمانی فیبروم رحمی خطرناک است؟

در برخی موارد، این بیماری علائمی برای افراد ایجاد نمی‌کند و به مرور زمان خود به خود بهبود می‌یابد.

با این حال، اگر فیبروم رحمی دارید و علائم زیر را مشاهده می‌کنید، باید در اسرع وقت برای درمان به پزشک متخصص مراجعه کنید. این علائم عبارتند از:

• خونریزی شدید در دوران قاعدگی
• درد هنگام رابطه جنسی با شریک زندگی
• خونریزی شدید پس از یائسگی یا لکه بینی پس از این دوره
• درد شدید در ناحیه لگن، شکم و کمر
• درد شدید در دوران قاعدگی
• خونریزی طولانی مدت قاعدگی
• التهاب و تورم شکم

راه‌ های تشخیص فیبروم رحم چیست؟

زمانی که علائم و نشانه های فیبروم رحم اتفاق می افتد همه بانوان با نگرانی زیاد به پزشک مراجعه می کنند تا هر چه سریع تر متوجه شود که آیا رشد فیبروم در رحم اتفاق افتاده است یا خیر.

یکی از مهمترین روش ها برای تشخیص فیبروم ام آر آی لگن است، در این روش تصویربرداری می توان از بخش های مختلف رحم، تخمدان ها و سایر اندام های لگنی تصویربرداری عمیقی انجام داد.

روش دیگر هیستروسکوپی است که با به کارگیری ابزارهای مختلف می توان بخش داخلی رحم را مورد بررسی قرار داد و در صورت نیاز می توان در جستجوی سلول های سرطانی بیوپسی را انجام داد.

روش تشخیصی دیگر برای بررسی فیبروم رحم لاپاراسکوپی است، با این روش می توان قسمت‌های بیرونی رحم و ساختار آن را بررسی نمود و رشد هرگونه سلول غیر طبیعی و وجود تومورها حتی به اندازه کوچک بررسی خواهد شد.

یکی دیگر از روش ها برای ارزیابی بیماری های رحمی و تشخیص فیبروم رحم هیستروسونوگرافی است.

این روش برای ثبت تصاویر از بخش های زیر مخاطی و پوشش داخلی رحم استفاده میشود، به ویژه در زنانی که قصد بارداری دارند یا درگیر خون‌ریزی های شدید قاعدگی هستند این روش کاربرد خواهد داشت.

یکی از روش های دیگر برای تشخیص فیبروم هیستروسالپنگوگرافی می باشد که در این روش از یک ماده رنگی برای برجسته کردن حفره رحم و لوله‌های فالوپ در تصاویر اشعه ایکس استفاده می‌کند.

در صورت نگرانی در مورد ناباروری، پزشک ممکن است این روش را توصیه کند. این آزمایش می‌تواند به پزشک کمک کند تا تشخیص دهد که آیا لوله‌های فالوپ شما باز یا مسدود هستند و می‌تواند برخی از فیبروم‌های زیر مخاطی را نشان دهد.

پیشگیری از فیبروم رحم

برای اینکه نیازی به درمان فیبروم نداشته باشید، باید از ایجاد آن جلوگیری کنید.

زنان در سنین باروری و نوجوانان شایع‌ترین افراد برای ابتلا به فیبروم هستند، این افراد می‌توانند با توجه به چند نکته از ابتلا به فیبروم رحم جلوگیری کنند.

• ورزش، مصرف سبزیجات، میوه‌های تازه و حفظ وزن سالم بهترین راه‌های پیشگیری از فیبروم رحم هستند.
• به افزایش و کاهش ناگهانی وزن توجه کنید.
• سبزیجات و غلات کامل را در رژیم غذایی روزانه خود بگنجانید.
• از مصرف بیش از حد فست فود و عدم تحرک خودداری کنید.
• به زمان چرخه قاعدگی خود توجه کنید و آن را منظم نگه دارید.
• سابقه خانوادگی خود را بررسی کنید و برای اطمینان، معاینات سالانه انجام دهید.
• در صورت بروز مشکلات جدی‌تر به پزشک مراجعه کنید.

درمان بسته به شدت و اندازه توده‌های رحمی متفاوت است.

وقتی توده‌های فیبروم رحمی کوچک باشند، معمولاً در این زمان نیازی به درمان خاصی نیست، اما معاینات دوره‌ای و سونوگرافی برای بررسی بیشتر و ارزیابی سرعت رشد توده‌ها ضروری است.

وقتی سرعت رشد توده‌های فیبروم رحمی در مدت زمان بسیار کوتاهی زیاد باشد، بهترین درمان در این زمان جراحی است که معمولاً بسته به شرایط بیمار، جراحی باز و بسته انجام می‌شود.

چگونه فیبروم رحم را درمان کنیم؟

از آنجایی که فیبروم رحم یک بیماری نسبتاً شایع در زنان است.

روش های درمانی مختلفی برای بهبود آن انجام می پذیرد و درصد قابل توجهی از زنان در پی ابتلا به فیبروم می توانند با سایر روش های درمانی به سلامت کامل دست یابند.

نکته قابل توجه در مورد فیبروم ها این است که اگر اندازه این توده ها بسیار کوچک باشد نیاز به درمان خاصی ندارند و با گذشت زمان خود به خود برطرف می شوند.

اگر فیبروم آنقدر رشد کند که فرد درگیر علائم آزار دهنده شود نیاز به مداخله پزشکی دارد و در این شرایط یکی از بهترین تکنیک های درمانی انجام می پذیرد.

اولین اقدام برای کنترل و درمان فیبروم رحم استفاده از داروهایی است که برای کنترل سطح هورمون تجویز میشوند.

این داروها اگر به درستی و به طور مرتب مصرف شوند با تنظیم کردن سطح هورمون ها منجر به کوچک شدن فیبرم خواهد شد.

روش درمانی دیگر برای بهبود فیبروم رحم جراحی است، اگر اندازه فیبروم ها بسیار بزرگ باشد از روشی مثل میومکتومی استفاده می کنند.

آمبولیزاسیون شریان رحمی یک روش درمانی غیر تهاجمی محسوب میشود که در طی این فرایند ذرات ریزی به داخل رحم تزریق میشود و مانع رسیدن جریان خون به فیبروم ها خواهد شد.

در نتیجه این اقدام درمانی به مرور متوجه خواهید شد که فیبروم ها از بین رفته و رشد آنها متوقف می شود.

یکی دیگر از روش های موثر برای از بین بردن فیبروم رحم لیزر درمانی است.

این روش درمانی یک تکنیک غیر تهاجمی محسوب میشود که با دقت و نظارت دقیق پزشک جهت از بین بردن فیبروم انجام می پذیرد.

عوارض فیبروم رحم

اگر چه فیبروم رحم توده های غیر سرطانی محسوب میشوند اما ممکن است عوارض خاصی را به دنبال داشته و شرایط جسمی بانوان را به خطر می اندازد.

فیبروم رحم هر چقدر که بزرگ تر شود باعث فشار وارد کردن به دیواره رحم و نهایتاً ایجاد خونریزی شدید خواهد شد.

ممکن است توانایی رحم برای انقباض صحیح و توقف خونریزی از بین رفته و افراد را با مشکلات زیاد و طولانی مدت مواجه می کند.

وجود فیبرم در رحم باعث تحریک رگ های خونی رحم میشود در نتیجه قاعدگی نامنظم در زنان چندان دور از انتظار نیست یا ممکن است فرد تجربه قاعدگی بسیار سنگین را داشته باشد.

فیبروم رحم اغلب باعث ایجاد لکه بینی در بین دوره پریود می شود و این مسئله برای بانوان سخت و نگران کننده خواهد بود.

سوالات متداول

آیا فیبروم رحمی با سونوگرافی قابل تشخیص است؟

بله. سونوگرافی یکی از راه‌های اصلی تشخیص این بیماری است.

آیا فیبروم رحمی باعث خونریزی می‌شود؟

یکی از عوارض فیبروم رحم خونریزی شدید قاعدگی می باشد که به دلیل فشار بر دیواره رحم اتفاق می افتد.

آیا فیبروم رحمی پس از زایمان قابل درمان است؟

معمولا در بیشتر بانوان پس از زایمان فیبروم ها کوچک می شوند.

آیا فیبروم رحمی باعث ناباروری می‌شود؟

این بیماری به ندرت باعث ناباروری می‌شود، اگر فیبروم‌ها بزرگ باشند و رحم به طور کامل برداشته شود، اما ممکن است در دوران بارداری خطراتی را ایجاد کند.

اندازه فیبروم خطرناک چقدر است؟

فیبروم‌های بزرگتر از ۵ تا ۱۰ سانتی‌متر خطرناک هستند، به خصوص اگر باعث درد، خونریزی شدید، فشار بر اندام‌ها یا مشکلات باروری شوند. فیبروم‌های بزرگتر از ۱۰ سانتی‌متر نیاز به ارزیابی دقیق پزشکی دارند.

آیا فیبروم‌ خارج از رحم خطرناک هست؟

فیبروم‌های خارج از رحم در صورتی که باعث فشار بر اندام‌های مجاور، درد شدید، مشکلات ادراری یا گوارشی شوند، می‌توانند خطرناک باشند. در برخی موارد، رشد بیش از حد نیاز به جراحی دارد.